Ўзбекистонда сут йўналишидаги қора-ола, қизил чўл, бушуев; сут-гўшт йўналишидаги швис, гўшт йўналишидаги қозоқи оқбош, санта-гертруда ва абердин ангусс қорамол зотлари парваришланади.
Қора-ола зоти
Бу турдаги қорамоллар Ўзбекистон табиий иқлим шароитларига яхши мослашган бўлиб, Тошкент, Сирдарё, Самарқанд ва Фарғона водийси вилоятларида боқиш тавсия этилади. Бу зотли қорамоллар сут йўналишига ихтисослашган бўлиб, мустаҳкам тана тузилишига эга бўлади.

Ушбу зот сигирларининг ўртача вазни 450-550 кг, буқаларнинг вазни эса 850-950 кг ташкил қилади. Бузоқларнинг туғилгандаги вазни 32-40 кг бўлади. Ёш қорамоллар жадал ўсади ва кунига 800-1000 г семиради. Уларни боқиб 15-16 ойлигида 420-480 кг вазнга эришиши мумкин. Сут маҳсулдорлиги 3000-3500 кг, сутнинг ёғлилик даражаси 3,6% га тенг бўлади. Шунингдек бу турдаги зотлар қорамоллари қониқарли гўшт маҳсулдорлигига эга бўлиб, 50-55% сўйим чиқимига эга бўлади.
Қизил чўл зоти
Бу турдаги қорамоллар Украинанинг жанубида келтириб чиқарилгани учун иссиқ шароитларга яхши мослашади. Шунинг учун бу зот республикамизнинг жанубий ҳудудлари: Қашқадарё, Сурхондарё, Хозарм, Навоий, Бухоро ва Қорақалпоғистон Республикаси фермер хўжаликларида кенг тарқалган.

Қизил чўл зотли қорамоллар қизил тусга эга бўлиб, у оч қизилдан тўқ қизилгача бўлади. Баъзи ҳайвонларда бошида ва қорнида оқ ранглар учрайди. Қорамолланинг вазни 480-520 кг, буқаларининг вазни эса 800-850 кг гача бўлади. Бузоқлар 25-34 кг вазнда туғилади. Яхши ўстирилган ёш қорамоллар 18 ойлилигида 380-400 кг вазнга эришади.
Жадал ўстирилса қорамоллар 850-900 г семиради ва вояга етиб семиртирилиб сўйилган қорамолларда 60% га етади. Сигирлар сут маҳсулдорлиги 3000-3500 кг, сутининг ёғлилик даражаси 3,7% ташкил қилади.
Швис зоти
Жаҳоннинг энг қадим зотларидан бири бўлиб ҳисобланади. Швейсарияда маҳаллий қорамолларни яхшилаш натижасида келтириб чиқарилган. Швис зотли қорамоллар сут-гўшт йўналишида бўлиб, юқори сут маҳсулдорлигига эга. Бундан ташқари турли иқлим шароитларига яхши мослашади.

Бу зотли қорамоллар Ўзбекистонда сут-гўшт йўналишидаги хилига эга. Ҳайвонлар мустаҳкам тана тузилишига эга ва қўнгир тусда бўлади. Сигирларнинг ўртача тирик вазни 500-550 кг, буқаларнинг вазни 800-950 кг бўлади. Бузоқлари 35-38 кг туғилиб, яхши ўстирилган 18 ойлигида 400-450 кг га етади. Ўртача 900-1100 г семириши мумкин.
Сигирлар сут маҳсулдорлиги мамлакатимизда 3000-3500 кг, сутнинг ёгълилик даражаси 3,7-3,8% бўлади. Швис зотли қорамоллар республикамизнинг тоғ ва тоғ ёнбағри ҳудудларида режали бўлиб ҳисобланади. Швис зотли қорамоллар ҳозирги кунда Америка ва Австрия швис қорамоллари билан такомиллаштирилмоқда.
Манба: «Чорвачилик асослари», И.Мақсудов, Ж.Жўраев, Ш.Амиров
[print-me]
