Қоракўл зоти — жаҳонда энг қадим ва асл қоракўл тери берувчи қўй зоти ҳисобланади. Унинг шаклланиши халқ селекцияси асосида рўй берган. Қоракўлчиликнинг равнақини XVII аср бошларидан ҳисоблаш мумкин. Шу даврга
келиб савдо-сотиқнинг ривожланиши жаҳон бозорида қоракўл терисига бўлган талабнинг пайдо бўлишиига туртки бўлган.
Бухоро қўйларининг жингалакли мўйна бериши бўйича маълумотлар XVII аср бошларида пайдо бўлган. Кейинчалик жаҳон бозорида барра терига бўлган талабнинг кескин ошиши, айниқса ўрта гул ўлчамидаги яхши жингалак терилардан нимча, палто, папаха, телпак, ёқалар тикилиши, Европада мўйна бозорининг ташкил бўлиши, қоракўл тери довруғини оширди.
Қоракўл номининг аталиши бўйича кўп тахминлар мавжуд. Ҳақиқатга яқинроқ муаллифлар тахмини — Бухоро вилоятининг Қоракўл ҳудудида урчитиладиган қўйлардан олинган қўзи териси тушунилган.
Қоракўлга бўлган талаб ортиши билан Бухоро қўйининг обрўйи ошди, барра терилар эса бозорни эгаллай бошлади. XIX асрнинг 79 йиллари махсус барра тери берувчи зот деб тан олиниб, уларни Россия жануби, Қрим ва Европа, Украина, Намибия мамлакатларига урчитиш учун олиб кетадилар.
Қоракўл қўйларининг қулоғи катта осилган; бошнинг юз қисми узунчоқ, бироз дўнг; оёқлари ингичка, туёқлари қаттиқ бўлади. Аксарият қўчқорлари шохдор, совлиқлари тўқол бўлади.
Қўчқорлар тирик вазни – 60-70 кг, совлиқларники – 40-45 кг, туғилганда қўзилар вазни – 3,5-4,5 кг бўлади. Дағал жун берувчи қоракўл қўйлари жуни йилига 2 марта қирқиб олинади. Ўртача бир йилда қўчқорлардан физик оғирликда 3-4 кг, совлиқлардан 2,5-3,5 кг ни ташкил қилади.
Қоракўл қўйлари баҳор ва куз пайтида тез семириш қобилиятига эга.
Пучак қилинган қоракўл қўйларининг барчаси бурдоқиланиб гўштга топширилади. Айниқса бу борада яроқсиз қоракўл совлиқларини қочириб бурдоқилаш ва улардан суйиб сифатли гўшт ва қоракўлча олиш тажрибаси республикамизда кенг тарқалган.
Қўзилари 1-2 кун сут истеъмол қилганидан кейин тери учун сўйиш натижасида қўзилардан сифатли ширдон олинади. Қоракўл қўйларининг табиий пуштдорлиги юқори бўлиб, ҳар 100 совлиқдан ўртача 95-110 қўзи бериши мумкин.
Қоракўл қўйларини пуштдорлигини оширишда гормонал усулларни кенг қўллаш, қўзи олишни кўпайтиргани билан бирга, нозик, ҳаётчанлиги ва тери сифати паст қўзилар олишга сабаб бўлади.
Манба: «Чорвачилик асослари» И.Мақсудов, Ж.Жўраев, Ш.Амиров
[print-me]
