Помидор ҳозирги кунга келиб ўзининг қимматли ва диэтик хусусиятлари сабабли бутун жаҳонда энг кенг етиштириладиган сабзавот экинларидан бири ҳисобланади. Ҳозирги кунга келиб помидорнинг 1000 дан ортиқ турли-туман навлари яратилган бўлиб, улар очиқ ва ҳимояланган майдонларда етиштирилмоқда.
Юртимизда кўп тарқалган помидорнинг эртапишар: Дўстлик, Сахий, Шафақ, Севара, ўрта-эртапишар Тошкент тонги, Баҳодир, Шарқ юлдузи, Ситора, Авиценна, кечпишар Намуна навлари кўп тарқалган.
Помидорнинг эртапишар навлари юртимизнинг жанубий вилоятларида мартнинг 3 ўн кунлигида, ўрта ва кечпишар навлар апрельнинг 1-2 ўн кунлигида экилади. Марказий вилоятларда эртапишар навлар апрелнинг 1 ўн кунлигида, ўрта ва кечпишарлари апрелнинг 2-3 ўн кунлигида экилади. Шимолий вилоятларда эса эртапишар навлар апрелнинг 2 ўн кунлигида, ўрта ва кечпишарлари апрелнинг 3 ўн кунлигида экилади. Экилгандан кейин кўчатларни албатта суғориш зарур. Бир сотих майдонга экиш схемасига қараб 300-500 та кўчат сарфланади.
Кўчатларни экиш ва суғориш ишлари
Экиш учун 40-45 кунлик помидор кўчатлари танланади. Уларнинг пояси ва илдизлари дуркун ривожланган, барглари тўқ яшил тусда, соғлом бўлиши лозим. Касалликларга қарши курашиш учун уруғни экишдан олдин 48 соат давомида 50-52℃ ва 24 соат 80℃ қиздирилади.
Ўсимликларга биринчи ишлов бериш кўчатлар тутиб олгач, яъни экилганидан 10-12 кундан кейин бошланади. Бунда эгат ичи, пушта ва қатордаги кўчатлар орасидаги тупроқ юмшатилади. Биринчи парваришлашдан 12-15 кун ўтгач, иккинчи сув берилади. Тупроқ етилгандан сўнг яна бир бор чопиқ қилинади. Бунда ер бегона ўтлардан тозаланади, юмшатилади, тупроқ кўчатнинг атрофига босилади. Помидор мўл ҳосил бериши учун унинг илдизи жойлашган қатлам ҳаво билан таъминланган бўлиши керак. Бунинг учун сув эгат оралатиб қўйилгани маъқул.
Помидор сувга талабчан ўсимлик бўлиб, сизот суви чуқур жойлашган ерларда ўсув даври мобайнида 18-20 марта суғорилади. Сизот суви юза жойлашган ерларда 12-15 марта суғорилади. Куз бошлангандан кейин экин камроқ суғорилади. Помидор қийғос пишганда ёрилиб кетмаслиги учун ҳосил териб олингач, навбатдаги сув берилади.
Помидорда асосий зараркунандаларидан шира, оққанот, трипс, занг канага қарши Перфекто 17,5 сус.к. қўлланилади. Ғўза тунламга қарши Аваунт 15% эм.к. (40 мл), Тайшин с.д.г. (10–12 г) препаратлари қўлланилади.
Помидор мевалари поясида тўлиқ пишиб қаттиқ бўлганда етилган ҳисобланади. Оч ёки тўқ қизил рангга кирган меваларни авайлаб, пояга шикаст етказмасдан синдириб олиш мумкин. Терилган помидорларни салқин жойга қўйиш лозим. Пишган помидор вақтида териб олинмаса поясидан оқиб тушади.
Манба: mehnat.uz
[print-me]
