Асаларичиликда мевали боғ дарахтларидан олма, нок, беҳи, олча, олҳўри, гилос, ўрик, шафтоли, бодом каби ўсимликларнинг аҳамияти катта. Май ойида ўсадиган мева берадиган бўта дарахтлардан малина, маймунжон ва смородина ўсимликлари алоҳида аҳамиятга эга. Боғ ўсимликлари баҳор ойида гуллаб, ариларга бир оз шарбат ва асосан гулчанг беради.
Шарбат берунчи мева дарахтлари ва сабзавот ўсимликлари:
|
Т/р |
Ўсимлик номи |
Оиласи |
Гул тузилиши |
Шарбат ажратиш орг. жойлаш |
1 гектардан неча кг асал беради? |
Гуллар даври |
Неча кун гуллаши |
|
1. |
олма |
атиргул |
қалқон |
гулқўрғон барги асоси |
25-30 |
март, апрель |
10-12 |
|
2. |
нок |
атиргул |
қалқон |
гулқўрғон барги асоси |
15 |
март, апрель |
10-14 |
|
3. |
беҳи |
атиргул |
якка гул |
гулқўрғон барги асоси |
20-25 |
апрель, май |
10-14 |
|
4. |
олхўри |
олма кичик оиласи |
гули 2 та дан |
оталик асосида |
10-40 |
апрель, май |
10 |
|
5. |
ўрик |
ўрик кичик оиласи |
тўп-тўп |
эркаклик ор. асосида |
25-40 |
март, апрель |
10 |
|
6. |
шафтоли |
шафтоли кичик оиласи |
якка ёки 2 тадан |
гулбандида оталик органи асосида |
20 |
10 |
|
|
7. |
бодом |
бодом кичик оиласи |
якка ёки 2 сават |
март |
11 |
||
|
8. |
олма |
олча кичик оиласи |
2-5 та дан |
30-40 |
апрель |
10-12 |
|
|
9. |
гилос |
гилос кичик оиласи |
саватгул |
10 | |||
|
10. |
малина |
атиргул |
камгул |
от.ор.асосида |
100 |
июнь |
25-40 |
|
11. |
маймунжон |
маймунжон |
1-5 та дан |
от.ор.асосида |
50-70 |
апрель, май |
10-30 |
|
12. |
смородина |
атиргул |
кам гул |
шарбат тўқимаси тугун устида |
80-90 |
июнь |
18-20 |
|
13. |
майда гул |
3-4 та дан |
от.ор.асосида |
40-50 |
май, июнь |
10-15 |
Бундай ўсимликлар гуллаш даврида ари оилалари жадал ривожланиб, асосий шарбат ажратувчи ўсимликлар гуллаш даврига қадар ари оилалари кучайиб, катта кучга эга бўлади. Ҳар бир дарахтнинг гуллаш даври 10-15 кун давом этади. Олма — бу дарахт олма гуллилар оиласининг кичик оиласига мансуб бўлиб, атиргуллилар оиласига киради ва 5-10 м баландликда шохлари тарвақайлаб ўсади, гуллари йирик, тўғри гулли гултожибарглари катта-катта бўлиб, оталик ипчаси 20 тадан ортиқ. Оналик органи тумшуқчаси оталик органи етилмасдан очилади. Шарбат ажратадиган органи оталик органи асосида бўлиб, гулқўрғон бандлари айлана бўлиб жойлашган. Март-апрель ойларида, турли вилоятларда апрель-май ойларида 1 гектардан 25-30 кг шарбат беради.
Манба: «Асаларичиликни ривожлантириш асослари», А.И.Исамуҳамедов, Ҳ.К.Никадамбаев
[print-me]
