Плёнка остида етиштириладиган сабзавот майдони даланинг кўпроқ ёруғлик тушадиган, қаттиқ шамол тегмайдиган қисмларидан ажратилади. Кузда шудгор қилиш олдидан гектарига 700-800 килограммгача суперфосфат, 450 килограммгача аммоний сулфат, 20-25 тоннагача гўнг ёки чиринди солинади.
Шудгорлашдан кейин дарҳол чизел солиниб, кейин илдизпояли ўтлар тароқлаб йиғиштирилади. Бу тадбирлар плёнка ёпиш учун мўлжалланган бутун участкада амалга оширилади. Карам, помидор, бодринг ёки кўкат, сабзавотлар экишга мўлжалланган эгатларнинг оралиғи 60, 70, 120 сантиметрдан бўлади. Шу усулда тайёрланган майдонлар қишда ёғин-сочиндан тушган сувларни шимиб, кўп миқдорда нам тўплайди.
Плёнкалар остига сабзавот уруғи сепиш ва кўчат ўтқазишнинг оптимал муддати кўкат сабзавот учун 15-20 апрел, бодринг уруғи учун 5-10 март, бодринг ва помидор кўчати учун 25-31 март ҳисобланади. Бу экинлар кўчати ўтқазиладиган пайтда 2-3 та чинбарг чиқарган бўлиши керак. Помидорнинг уруғидан чиққан кўчатлар бошқа жойга сийрак қилиб кўчирилади, бодринг уруғи эса бевосита тувакчаларга экилади.
Кўчат етиштириш билан боғлиқ бўлган ҳамма ишлар кўчатларни плёнка остига ўтқазишдан 20-25 кун илгари тугалланиши керак. Диаметри 6-8 миллиметр келадиган сим хивичларни эгиб устидан плёнка тортиш плёнка ёпишнинг кенг тарқалган усулидир. Тоннелнинг эни ва баландлиги қандай ишланиши сабзавот экинларининг бўйи, экиш схемаси ва қатор ораларининг кенглигига боғлиқ. Помидор ва карам ўтқазиладиган қаторларга 80-100 срн орасида баландлиги 60-70 см бўлган сим тортилади. Симлар оралиғи 1-1,5 метр бўлиши керак. Плёнканинг сим ўртасидаги қисми салқиб тушмаслиги учун эгат бўйлаб сим устидан каноп боғлаб чиқилади. Симлар устига плёнка тортишда унинг бир томони тупроққа кўмилади ёки қозиқ билан маҳкамланади.
Асосий экинлар экилиб ёки ўтқазилиб бўлингандан сўнг плёнканинг иккинчи томони ҳам мустаҳкамланади. Плёнкани шамол силкитмаслиги учун у сим хивичларнинг ерга кириб турган жойларига маҳкам боғлаб қўйилади.
Плёнканинг ичи ҳаво очиқ ва иссиқ бўлган кунлари шамоллатиб турилади. Уларни шамол ва ёғин-сочинлардан сақлаш тадбирлари кўрилади, уялар атрофи юмшатилади. Апрелнинг иккинчи ярмидан бошлаб суғориш, ўғит солишга киришилади. Қуёшли очиқ кунларда плёнка остидаги ҳаво ҳарорати 35-40 даражагача кўтарилади, бунинг натижасида тупроқдаги нам интенсив буғланиб, плёнканинг ички томонида сув томчилари ҳосил қилади. Ҳаво намлигининг ҳаддан ташқари ошиб кетиши экинларни бўғиб қўяди. Шунинг учун плёнка ости кундузи мунтазам равишда шамоллатиб турилади, кечаси эса беркитиб қўйилади. Плёнка ёпилган тоннелнинг узунлиги 40-50 метр бўлиши лозим.
Экиннинг озиқланиши, ўсиши ва ривожланиши тупроқдаги намнинг ва минерал моддаларнинг миқдорига боғлиқ. Тупроқ доимо юмшоқ ва нам ҳолда сақланади. Тупроқдаги намлик камайиб кетса органик қолдиқларнинг парчаланиши қийинлашиб, ўсимликнинг озиқланиш шароити ёмонлашади. Плёнка остида бодринг етиштиришда уларни ўғитлаш, қатор ораларини чопиқ қилиш, эгат олиш ва меъёрида суғориб туришга катта эътибор берилиши керак.
Манба: «Иссиқхона хўжаликларини ташкил қилиш ва юритиш», Ғ.А.Саматов, Ж.Й.Йодгоров, З.Т.Сиддиқов
[print-me]
